Hamiləlik dövründə diabet: Hər gələcək ananın bilməli olduğu vacib məqamlar (I hissə)
Hamiləlik qadın həyatının ən həssas dövrlərindən biridir. Bu müddətdə ananın sağlamlığında baş verən dəyişikliklər yalnız onun özünə deyil, inkişaf edən körpəyə də təsir göstərir. Bu səbəbdən hamiləlik zamanı diabet xüsusi diqqət tələb edən sağlamlıq problemlərindən biridir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (WHO) məlumatına görə, hər il təxminən hər 6 doğuşdan 1-i hamiləlik zamanı diabetdən təsirlənir. Bu isə milyonlarla qadının və ailənin bu vəziyyətlə qarşılaşdığını göstərir.
Hamiləlik zamanı diabet nədir?
Hamiləlik zamanı diabet dedikdə iki fərqli vəziyyət nəzərdə tutulur.
Birincisi, qadında hamiləlikdən əvvəl mövcud olan 1-ci tip və ya 2-ci tip diabetdir. Bu halda qadın artıq diabet diaqnozu ilə hamiləliyə başlayır və hamiləlik boyunca qan şəkərinin daha diqqətlə izlənməsi vacib olur.
İkincisi isə gestasion diabetdir (GDM). Bu zaman qan şəkərinin yüksəlməsi ilk dəfə hamiləlik dövründə aşkar edilir. Gestasion diabet doğuşdan sonra çox vaxt aradan qalxsa da, bu qadınlarda sonrakı illərdə 2-ci tip diabetin inkişaf riski artır. WHO bildirir ki, gestasion diabet keçirmiş qadınlarda doğuşdan sonrakı 28 il ərzində 2-ci tip diabetin inkişaf riski 70 faizə qədər yüksələ bilər.
Niyə hamiləlik zamanı diabetə xüsusi nəzarət lazımdır?
Hamiləlik dövründə orqanizmdə baş verən hormonal dəyişikliklər qan şəkərinin idarə olunmasını çətinləşdirə bilər. Xüsusilə 1-ci və 2-ci tip diabeti olan qadınlarda qan şəkərinə daha sıx nəzarət və müalicənin düzgün tənzimlənməsi böyük əhəmiyyət daşıyır.
Qan şəkərinin normadan yüksək və ya qeyri-sabit olması həm ananın, həm də körpənin sağlamlığına təsir göstərə bilər. Buna görə də hamiləlik zamanı diabet adi dövrlə müqayisədə daha diqqətli izlənməli və idarə olunmalıdır.
Ana üçün mümkün risklər
WHO-nun tövsiyələrinə əsasən, hamiləlik zamanı diabet bəzi ağırlaşmaların riskini artıra bilər. Bunlara əsasən:
- preeklampsiya;
- hamiləlik zamanı yüksək qan təzyiqi ilə əlaqəli digər pozğunluqlar daxildir.
Bu riskləri azaltmaq üçün hamiləlik boyu müntəzəm tibbi nəzarət və qan şəkərinin düzgün idarə olunması vacibdir.
Körpə üçün mümkün risklər
Diabet inkişaf edən körpənin sağlamlığına da təsir göstərə bilər. WHO aşağıdakı risklərin arta biləcəyini bildirir:
- ölü doğuş;
- normadan böyük çəkili körpənin doğulması (makrosomiya);
- doğuşdan sonra aşağı qan şəkəri (hipoqlikemiya);
- qıcolmalar;
- doğuş zədələri;
- anadangəlmə inkişaf qüsurları.
Bundan əlavə, diabetlə ağırlaşmış hamiləlikdən doğulan uşaqlarda sonrakı həyat dövründə piylənmə, ürək-damar xəstəlikləri, 2-ci tip diabet, yüksək qan təzyiqi və digər metabolik problemlərin inkişaf riski də arta bilər.
Nəticə
Hamiləlik zamanı diabet ciddi yanaşma tələb etsə də, bu, sağlam hamiləliyin mümkün olmadığı anlamına gəlmir. Vaxtında diaqnoz, qan şəkərinə düzgün nəzarət və həkim tövsiyələrinə əməl etməklə həm ananın, həm də körpənin sağlamlığını qorumaq mümkündür.
!Qeyd
Bu material orijinal “WHO recommendations on care for women with diabetes during pregnancy.” Geneva: World Health Organization (WHO); 2025 sənədinin uyğunlaşdırılmış versiyasıdır. Lisenziya: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. Bu uyğunlaşdırma Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) tərəfindən hazırlanmayıb. WHO bu uyğunlaşdırmanın məzmununa və ya düzgünlüyünə görə məsuliyyət daşımır. Orijinal ingilisdilli nəşr əsas və rəsmi mənbə hesab olunur.
—
This is an adaptation of the original work “WHO recommendations on care for women with diabetes during pregnancy.” Geneva: World Health Organization (WHO); 2025. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. This adaptation was not created by the World Health Organization (WHO). WHO is not responsible for the content or accuracy of this adaptation. The original English edition shall be the binding and authentic edition.